UDOM YAGEUZA ASALI KUWA FURSA MPYA YA BIASHARA
Na. Wellu Mtaki – Dodoma
Katika ulimwengu unaoshuhudia ongezeko la mahitaji ya bidhaa zenye thamani kubwa, ubunifu katika matumizi ya mazao ya ndani unaendelea kuwa njia muhimu ya kufungua fursa za kiuchumi. Chuo Kikuu cha Dodoma (UDOM) ni miongoni mwa taasisi zinazojaribu kutumia utafiti wa kisayansi kutengeneza bidhaa mpya kutokana na rasilimali zinazopatikana nchini, ikiwemo asali.
Kupitia utafiti ulioanza mwaka 2022, watafiti wa UDOM wamefanikiwa kutengeneza bidhaa inayojulikana kama UDOM Honey Wine, aina ya mvinyo inayozalishwa kwa kutumia asali ya asili. Ubunifu huo unalenga kuonesha kuwa asali inaweza kutumika zaidi ya matumizi yake ya kawaida na kuwa chanzo cha bidhaa mbalimbali zenye thamani kubwa kibiashara.
Mtafiti wa maabara kutoka Idara ya Biolojia, Shule ya Sayansi Asilia na Hisabati ya UDOM, Dalia Mapunda, amesema wazo la kuanzisha utafiti huo lilitokana na kutafakari namna wafugaji wa nyuki wanavyoweza kuongeza kipato badala ya kutegemea mauzo ya asali ghafi pekee. Kwa mtazamo huo, watafiti waliona umuhimu wa kutafuta bidhaa nyingine zinazoweza kuzalishwa kutokana na zao hilo.
Mapunda amesema awali walikuwa wakitoa elimu kwa wanafunzi na wafugaji kuhusu ufugaji wa nyuki, uvunaji wa asali na matumizi yake, lakini kadiri mafunzo yalivyoendelea, walianza kutafuta njia pana zaidi za kuongeza thamani ya mazao ya nyuki. Hatua hiyo iliwafanya kuingia katika utafiti wa kutengeneza mvinyo unaotokana na asali, huku wakizingatia taratibu na kanuni za kitaalamu za uzalishaji.
Kwa mujibu wa mtafiti huyo, mchakato huo ulihusisha kujifunza namna sukari ya asili inayopatikana kwenye asali inavyoweza kutumika katika uchachushaji ili kuzalisha mvinyo. Utafiti huo umechukua zaidi ya miaka minne na hadi sasa bado unaendelea, huku watafiti wakifanya maboresho mbalimbali kwa lengo la kuhakikisha bidhaa hiyo inafikia ubora na viwango vinavyotakiwa.
Katika hatua ya kuitambulisha bidhaa hiyo kwa jamii, UDOM imekuwa ikitumia maonesho ya Nanenane kama sehemu ya kupata uzoefu na maoni kutoka kwa watumiaji. Wananchi na wadau wamepewa nafasi ya kuonja bidhaa hiyo na kueleza mtazamo wao kuhusu ladha, ubora na aina mbalimbali wanazopendelea, jambo linalowasaidia watafiti kufanya maboresho yanayokidhi mahitaji ya soko.
Mapunda amesema baadhi ya watumiaji wameonesha kupendelea mvinyo wenye kiwango kidogo cha utamu, huku wengine wakipendekeza aina ya “dry wine.” Kwa mujibu wake, watafiti tayari wameanza kufanyia kazi mapendekezo hayo, ingawa utengenezaji wa aina hiyo unahitaji muda zaidi wa usindikaji ili kufikia matokeo yanayotarajiwa.
Mwitikio wa awali kutoka kwa wananchi unaonekana kuwa wa kutia moyo, kwani takribani watu 1,000 tayari wamepata nafasi ya kuonja UDOM Honey Wine. Mapunda amesema sehemu kubwa ya waliouonja wameonesha mtazamo chanya na kutoa hamu ya kuona bidhaa hiyo ikianza kupatikana sokoni kwa matumizi ya kawaida.
Hata hivyo, licha ya kupata mwitikio huo, UDOM bado haijaanza kuiuza rasmi bidhaa hiyo. Mapunda amesema hatua hiyo inatokana na ukweli kwamba bado kuna taratibu za kisheria, usajili na masharti ya kibiashara yanayopaswa kukamilishwa kabla ya mvinyo huo kuanza kuuzwa rasmi kwa umma.
Zaidi ya kutengeneza bidhaa mpya, mradi huo unaonekana kuwa na nafasi katika kuwaandaa wanafunzi na vijana kutumia maarifa ya kisayansi kama msingi wa kujiajiri. Mapunda amesema wanafunzi wa UDOM wanapatiwa ujuzi kuhusu ufugaji wa nyuki, uvunaji wa asali na namna ya kusindika mazao hayo ili kupata bidhaa zenye thamani zaidi, badala ya kutegemea ajira za kuajiriwa pekee.
Amesema Tanzania ina maeneo mengi yenye misitu na mazingira yanayofaa kwa ufugaji wa nyuki, hali inayotoa fursa kwa vijana kuwekeza katika sekta hiyo. Kwa kutumia teknolojia, elimu na ubunifu, wafugaji wanaweza kuongeza aina ya bidhaa wanazozalisha na hivyo kuongeza kipato, ajira na thamani ya mazao ya ndani.
Kwa mtazamo mpana, UDOM Honey Wine ni mfano wa namna tafiti zinazofanywa katika taasisi za elimu ya juu zinavyoweza kutoka maabara na kuanza kugusa maisha ya jamii. Ubunifu huo unaonesha uwezekano wa kutumia rasilimali zinazopatikana nchini kutengeneza bidhaa mpya, kuwajengea vijana uwezo wa kujiajiri na kuongeza thamani ya mazao ya nyuki, huku ukiendelea kusubiri kukamilika kwa taratibu muhimu kabla ya kuingia rasmi katika soko.
